In De 37-Bon-Bodai-Bunpo zegt Dogen dat "het voorkomen van datgene wat nog niet gebeurd is, de Boeddhadharma wordt genoemd". Dit is een opmerking in de context van zijn commentaar op "De vier soorten van juiste terughoudendheid", wat een klassieke boeddhistische leer is. De vier zijn het voorkomen van het ontstaan van het kwaad, het doven van het kwaad dat al is ontstaan, het veroorzaken van het goede dat nog niet is ontstaan en het bevorderen van het goede dat al is ontstaan. Op het eerste gezicht is de traditionele leer een eenvoudig moralisme, maar Dogen begint met erop te wijzen dat verschillende culturen verschillende ideeën hebben over wat slecht is en wat goed is.

Dogen's uitspraak, "het voorkomen van datgene wat nog niet gebeurd is, wordt de Boeddhadharma genoemd", is meer ingrijpend en lijkt op het eerste gezicht mysterieuzer. Het maakt geen onderscheid tussen goed en slecht. Het zegt alleen dat het Boeddhadharma is, te voorkomen dat dingen gebeuren. Wat betekent dit?

Dit staat niet los van het verhaal over de ontmoeting van Bodhidharma met de keizer. De keizer vraagt Bodhidharma hoeveel verdiensten hij heeft vergaard door het bouwen van tempels en kloosters, het ondersteunen van de monniken en het bieden van welzijn voor de mensen, en Bodhidharma zegt: "Helemaal geen".

Om dit te begrijpen moeten we teruggaan naar de oorsprong van Zen, wat een sinificatie van het boeddhisme is, sterk beïnvloed door de Taoïstische principes. In 432CE schreef de monnik Zhu Daosheng een commentaar op de Lotus Soetra, vaak beschouwd als de belangrijkste boeddhistische geschriften, die een vormende invloed op het Chinese boeddhisme in het algemeen en Zen in het bijzonder werd. Zhu stelde het principe vast dat "goede daden geen beloning vereisen". Dit was een bekwame manier om boeddhisme en taoïsme met elkaar te verbinden.

Volgens het Taoïsme is natuurlijk zijn, de beste manier van zijn. Natuurlijk zijn wordt wei wu wei genoemd, wat letterlijk "handelen zonder te handelen" betekent. Het is een waarschuwing om niet pretentieus te zijn. Het draagt echter de implicatie in zich dat een goede actie een niet-actie is en Zhu wijst erop dat niet-actie geen karma creëert.

Dus, als een persoon voedsel nodig heeft en een tweede persoon hem voedt, wordt de tweede persoon in deze manier van denken beschouwd als iemand die niets gedaan heeft, omdat wat er gebeurd is, volledig natuurlijk was. Iets doen zou zijn om de geest en het lichaam tegen de natuurlijke structuur van de situatie in te bewegen. Zulke agitatie zou zijn "iets te doen" omdat het de natuurlijke orde van de dingen verstoort, en dit zou karma creëren, terwijl het handelen op een volkomen natuurlijke manier geen "vergelding" creëert.

Bodhidharma gaf de keizer daarom een subliem compliment door te zeggen dat hij niet had gehandeld op een manier die karma zou genereren. Zijn steun aan de sangha was volkomen natuurlijk in de zin dat het natuurlijk is om in de behoeften van goede mensen te voorzien. Wanneer de heersers in overeenstemming zijn met het principe van wei wu wei zal er vrede en voorspoed in het land zijn.

Dus, "voorkomen wat nog niet gebeurd is" betekent geen karma genereren en de manier om te voorkomen dat er karma ontstaat is om op een natuurlijke manier te handelen in deze meer uitgebreide betekenis van het woord. Deze manier van denken maakt een brede scheiding tussen vriendelijke handelingen die op een volkomen natuurlijke manier worden gedaan en soortgelijke handelingen die op een pretentieuze manier of als onderdeel van een soort schema worden gedaan.

Dit is dus geen "deugdethiek" waarin bepaalde kwaliteiten altijd als goed en andere altijd als slecht worden beschouwd. Veel hangt af van de gemoedstoestand waarin de handeling werd verricht. Daarom, zegt Dogen, "niet-verschijning betekent gisteren een gevestigde regel verkondigen en vandaag een uitzondering op de regel prediken".

Dogen had het idee dat de geest in feite een spiegel is. Een spiegel reageert op wat er voor hem ligt en doet dit automatisch. De spiegel doet niets om een reflectie te tonen. Op dezelfde manier reageert de natuurlijke persoon automatisch en "doet niets".

We zien een of andere versie van dit idee in onze eigen cultuur in de manier waarop een oprecht persoon zou kunnen zeggen: "Het was niets," of "ik heb niets gedaan," zelfs als die persoon objectief gezien veel gedaan heeft, omdat het voor hem of haar vanzelfsprekend was om te doen wat de situatie vereiste.

Dogen's term "niet-verschijning" is een inkorting van dit principe. Als een persoon op een volledig natuurlijke manier handelt, is hij of zij onzichtbaar voor demonen. Een dergelijk persoon gaat onverstoorbaar door de wereld en zijn of haar handelingen zijn volkomen heilzaam zonder dat hij of zij er noodzakelijkerwijs iets van weet.

Deze manier van denken staat ver af van wat vandaag de dag gebruikelijk is. Tegenwoordig hebben we de neiging te denken dat het goede moet worden gecreëerd door bewuste inspanning en dat als men niet zo'n inspanning doet, men op de een of andere manier faalt. In het streven naar eerlijkheid proberen we dienstbaarheid en vrijgevigheid om te zetten in systemen, die vaak worden beheerd door mensen die zich niet bijzonder vrijgevig voelen. Ook zijn we op zoek naar beroemdheden - een of andere goede helden die zoveel mogelijk proberen te verschijnen en daarvoor worden toegejuicht. Dogen's idee is heel anders.

In Dogen's benadering genereert een leven dat op natuurlijke wijze geleefd wordt geen karma. Het harmonieert met de natuurlijke orde van de dingen in een zodanige mate dat de persoon, in duidelijke mate, verdwijnt. Hij claimt geen krediet. Het is omdat hij niets claimt dat alles wat hij nodig heeft op een natuurlijke manier verschijnt en hij brengt onophoudelijk zijn verdiensten aan alle wezens over, ook al is hij zich daar meestal niet van bewust.

Dharmavidya David Brazier op 7 mei 2019, (vertaald in het nederlands door Vajrapala)

 

Views: 21

Events

ITZI Conference 2019

Subscribe to ITZI Conference Newsletter

* indicates required

Blog Posts

Transmutation

Posted by Dayamay Dunsby on November 29, 2020 at 11:30 0 Comments

It struck me, while watching the steam rise off my pan of hot water earlier, that the universe, in physical terms, behaves in the same way today as it did 4 billion years ago. Before life even existed in any conscious form. When the earth was busy shaping itself from its own internal pressures. Spewing out toxins and branding itself with molten rock. Change comes from within, and is nurtured from external sources...  

Early this morning I picked up a…

Continue

Perspective

Posted by Tineke Osterloh on November 26, 2020 at 20:30 0 Comments

© 2020   Created by David Brazier.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service