De term paravritti wordt vaak vertaald door iets dat nogal groots klinkt, zoals een omwenteling in de zetel van het bewustzijn. Dit soort vertaling is niet verkeerd en ik heb het zelf ook gebruikt, maar ik moet toegeven dat het waarschijnlijk een verkeerde indruk geeft bij de meeste mensen. DT Sukuki vertaalt het woord als "weerzin". Dit heeft een heel ander gevoel, nietwaar?

Wat is dan de weerzin die dicht bij of synoniem van verlichting is? Het is walging bij de gedachte om te doden, bij de gedachte om te stelen, bij de gedachte aan opzettelijk bedrog, bij de gedachte aan seksueel wangedrag, bij de gedachte om bedwelmende stoffen te consumeren. Het is een afkeer van alles wat niet de juiste visie, de juiste gedachte, de juiste spraak, de juiste actie, de juiste levenswijze, de juiste inspanning, de juiste herinnering, de juiste samadhi is.

Afkeer is fysiek. Het is een gevoel van misselijkheid. Het is een spontane opleving van "Nee, nee, nee, dat wil ik niet doen, dat is te vreselijk"! Dit is daarom nauw verbonden met het echt en persoonlijk zien van het nadeel van iets. Over het algemeen zijn we nog steeds gefascineerd door veel van de dingen die we als zonden erkennen, ook al beweren we met onze woorden dat we er niet aan doen. Ons besef van het nadelige effect is nog niet voltooid. Het is voor ons nog niet op een persoonlijke manier echt geworden.

OPERVLAKKIGHEID

Deze kloof tussen wat ons geleerd wordt om te denken en te zeggen aan de ene kant en waarnaar we verlangen en werkelijk denken aan de andere kant, vormt een groot probleem in het geestelijke leven. Het is een alomtegenwoordig kenmerk van het leven in de samenleving. Wanneer er iets vreselijks gebeurt en het wordt in de kranten vermeld, zijn publieke figuren geneigd om dingen te zeggen als "Onze gedachten zijn bij de slachtoffers", wat waarschijnlijk niet waar is, of "Dergelijk zinloos geweld mag niet ongestraft blijven", wat, als je erover nadenkt, een tegenstrijdige uitspraak is. Geweld is niet zonder reden, het is niet voor niets. Als het zinloos was, zou de straf ongepast zijn. Wij straffen de zee niet voor het maken van een tsunami of de berg voor een vulkaanuitbarsting, hoeveel mensen er ook gedood worden, want deze dingen zijn echt zinloos. De verklaring van de politicus zelf heeft meer recht om dwaas genoemd te worden, omdat deze dingen meer gezegd worden om de juiste indruk te maken dan om een doordachte gevoelde waarheid te verwoorden. Maar doen we soms niet allemaal hetzelfde?

De geest, die niet gemakkelijk te temmen is, is erbij betrokken. We doen alsof dit niet zo gevaarlijk zou zijn voor ons. Dezelfde publieke figuur zou bij een andere gelegenheid, in andere omstandigheden, zelf de auteur kunnen zijn van andere afschuwelijke daden en deze ook bewust doen. De geest is nogal onbetrouwbaar in dit opzicht. Hoewel we het idee hebben dat bepaalde dingen slecht zijn, weerhoudt dit ons er niet altijd van om ze te doen. Dat komt omdat we geen gevoel van afkeer hebben.

ZONDER BEWUSTZIJN

Onze geesten zijn de veroorzakers van goede en slechte acties. Degene die kwaad doet, doet dat bewust, tenzij het voor hem of haar zo gewoon is geworden dat hij of zij het de hele tijd doet zonder erover na te denken. Het is mogelijk om zo gewend te raken aan stelen, of doden, of liegen, dat je nauwelijks meer merkt dat je er nog mee bezig bent. De persoon in deze toestand is zo ver mogelijk verwijderd van paravritti. Toch kan zelfs deze persoon op een dag plotseling beseffen wat hij/zij doet en kan er een schok door hem/haar heen lopen.

Ik herinner me dat ik een verslag las van een militair die aan het Amerikaanse drone-programma had gewerkt. Dit is een strategie waarbij mensen die als vijanden van de VS worden beschouwd en die in verre landen wonen, door drone-aanvallen worden gedood. Deze man had aan veel van deze aanvallen gewerkt en was dus betrokken bij het doden van duizend of meer mensen. Het was gewoon een baan. Toen hij op een dag een piloot assisteerde bij het plaatsen van een schietschijf, zag hij een kind het gebouw binnenrennen. "Wat was dat', zei hij tegen de piloot. "Oh, niets om je zorgen over te maken - gewoon een mens", zei de piloot. Op dit moment werd hij bewust van wat hij eigenlijk deed en voelde een grote afschuw.

Weinigen van ons werken aan drone-programma's, maar veel mensen eten vlees zonder rekening te houden met het lijden van het geslachte dier en we dragen allemaal op verschillende manieren bij aan de vernietiging van het leven op aarde door onze niet-duurzame levensstijl. Bijna iedereen heeft, wat we kleine obsessies en verslavingen zouden kunnen noemen, waarvan hij of zij denkt dat ze niet zonder kunnen en sommigen hebben er een die niet zo klein is. Over het algemeen hanteren we in verband met deze dingen een dubbele moraal. We zijn net als de drone operator die zijn werkzame leven doorbrengt met het vermoorden van gezinnen in verre landen en vervolgens naar huis gaat om zijn eigen vrouw en kinderen te voeden. De twee facetten zijn niet met elkaar verbonden en de paravritti is dus niet ontstaan.

ASOKA & UPAGUPTA

Een van de beroemdste gebeurtenissen in de geschiedenis van het boeddhisme die dit principe van walging goed illustreert, is de bekering van koning Asoka. Asoka was een groot krijgerskoning. De meningen verschillen over de exacte data, maar hij leefde een eeuw of zo na de dood van Boeddha en hij erfde een klein koninkrijk dat hij door zijn succesvolle generaalschap heeft uitgebreid tot een groot deel van India. Op een dag had hij een grote overwinning op het Kallinga-volk. Aan het eind van de dag onderzocht hij het slagveld en zag hij duizenden lijken. In plaats van zijn gebruikelijke gevoel van zegevierende opgetogenheid, voelde hij een vreselijke droefheid. Dit inspireerde hem om zich tot het boeddhisme te bekeren en hij besteedde de rest van zijn heerschappij aan het verspreiden van de Dharma en deed zijn best om het welzijn van zijn onderdanen te dienen.

Asoka werd vooral beïnvloed door de boeddhistische leraar Upagupta (die mogelijk dezelfde persoon is als degene die in andere werken Moggaliputta Tissa wordt genoemd), die in zijn latere leven in een klooster op een heilige berg in de bovenloop van de Ganges leefde. Er zijn veel verhalen over hem, vooral over zijn afdaling van de berg om per boot de Ganges af te zakken om Asoka in de hoofdstad Pataliputta te onderwijzen. De reputatie van dit verhaal zou de oorsprong zijn van de traditie van het maken van papieren bootjes met lichtjes op, in boeddhistische festivals in veel delen van de wereld.

Uit een ander verhaal uit het leven van Upagupta kunnen we iets belangrijks leren over hoe het gevoel van afkeer verandert met het geestelijk ontwaken. Op een dag slaapt Upagupta onder een boom wanneer een courtisane genaamd Vasavdatta langskomt en over zijn voet struikelt. Hij wordt wakker en zij ziet wat een knappe man hij is. Ze nodigt hem uit om met haar mee terug te gaan naar haar huis. Hij vertelt haar dat het niet het juiste moment is. Hij zal op een dag naar haar toe komen. Een jaar later komt Upagupta terug naar hetzelfde gebied. Er is een festival aan de gang in de stad. In plaats van verstrikt te raken in de frivoliteiten, gaat hij een wandeling maken. Deze keer is het hij die langskomt en Vasavdatta op de grond ziet liggen. Zij is bedekt met zweren en steenpuisten. Ze heeft een ziekte opgelopen die haar schoonheid heeft vernietigd en de stadsmensen hebben haar eruit gegooid. Ze is niet langer van nut voor hen als prostituee. Upargupta verzorgt de zieke vrouw. De tijd voor hem om naar haar toe te komen is aangebroken.

HET LEREN VAN DE HARDE WEG VERSUS INSPIRATIE

Afkeer ontstaat niet alleen door een bewuste beslissing. Het is een gevolg van het echt waarnemen van de gevolgen en dat doen we vaak pas als er iets gebeurt dat ons een lesje in de praktijk oplevert. We leren op de harde manier. Veel van het boeddhisme kan worden beschouwd als een verzameling van recepten om op een zachtere manier te leren, zodat we geen arm en been hoeven te verliezen voordat we iets inzien, maar vaak gaan we gewoon door met de acties, verlenen we lippendienst, nemen we de informatie misschien wel intellectueel op, maar laten we die informatie nooit echt ons diepste zijn raken. Een van de "zachtere" manieren is dat men zich laat inspireren door een goede vriend.

De term "goede vriend" (kalyana mitra) heeft die betekenis in het boeddhisme, van iemand die paravritti uitzendt. Men zou kunnen denken dat men door zich met een goede vriend te associëren de transmissie van een ommekeer in de zetel van het bewustzijn zou ontvangen en zo een verlicht wezen zou worden, en men zou kunnen denken dat dit glorieus en wonderbaarlijk is, en men zou gelijk hebben en dat dit ook zo is, maar men zou er zich misschien niet van bewust zijn, of zelfs maar kunnen vermoeden, dat wat er daadwerkelijk overgebracht wordt, een ervaring van afkeer is.

David Brazier op 9 november 2019 en in het nederlands vertaald door Vajrapala

Views: 15

Replies to This Discussion

Sommige dingen roepen toch wel echt afkeer op bij mij op en in dergelijke mate dat ik dikwijls stop om die dingen verder te doen, bvb om telkens in discussie te gaan als ik afkeer voel van wat iemand zegt of doet.

Ik merk ook een afkeer om in de drukte van het stadsleven en om in de commerciële kooplustige mensenmassa mee te bewegen. Afkeer van m'n vroeger (uitgaans)leven in café's en discotheken met oppervlakkige contacten is er al lang. 

Het voelt goed en juist om te kiezen voor simpele natuurlijke en fijne dingen met betekenis en diepgang, om te kiezen voor een leven in de natuur met mensen rondom mij die hun dagelijkse simpele taken met liefde volbrengen.

Dankbaar ook voor de inspirerende voorbeelden van boeddhistische vrienden.

Namo Amida Bu

RSS

Events

ITZI Conference 2019

Subscribe to ITZI Conference Newsletter

* indicates required

Blog Posts

Transmutation

Posted by Dayamay Dunsby on November 29, 2020 at 11:30 0 Comments

It struck me, while watching the steam rise off my pan of hot water earlier, that the universe, in physical terms, behaves in the same way today as it did 4 billion years ago. Before life even existed in any conscious form. When the earth was busy shaping itself from its own internal pressures. Spewing out toxins and branding itself with molten rock. Change comes from within, and is nurtured from external sources...  

Early this morning I picked up a…

Continue

Perspective

Posted by Tineke Osterloh on November 26, 2020 at 20:30 0 Comments

© 2020   Created by David Brazier.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service